Gratis 3D print modellen downloaden: de beste sites

Waar kan ik gratis 3D-printmodellen downloaden?

Vijf bekende modellensites hebben elk een eigen karakter en eigen regels. Printables (van Prusa) houdt de hoofdbibliotheek gratis; MyMiniFactory en Cults3D combineren gratis en betaalde bestanden; Thangs draait om ontwerpers met een eigen lidmaatschap. MakerWorld (van Bambu Lab) hoort er inmiddels ook bij, met een eigen licentie per model: de Standard Digital File License staat printen voor eigen gebruik toe en sluit verkoop uit, tenzij de maker een Creative Commons-variant kiest. Daarnaast zijn er twee gratis bronnen van overheden: NIH 3D (biomedisch) en NASA 3D Resources (ruimtevaart).

De licentiekolom in de tabel is een samenvatting; de regels per model staan altijd op de modelpagina zelf.

Wat de licentie bij een model betekent

De meeste gratis modellen dragen een Creative Commons-licentie. De letters achter CC zeggen wat je mag. Dit is de korte versie en geen juridisch advies: lees altijd de licentie bij het model.

• CC BY (naamsvermelding): alles mag, ook wijzigen en verkopen, zolang je de maker noemt.
• CC BY-SA (gelijk delen): als CC BY, maar een bewerkt model deel je onder dezelfde licentie.
• CC BY-NC (niet-commercieel): printen voor jezelf mag, prints of bestanden verkopen niet.
• CC BY-ND (geen afgeleide werken): printen en doorgeven mag, het model veranderen en die versie delen niet.
• CC0 (publiek domein): geen voorwaarden; zelfs naamsvermelding is niet verplicht.
• Eigen licenties van sites, zoals Cults Private Use en de Standard Digital File Store License van MyMiniFactory: printen voor eigen gebruik, verder niets.
• All Rights Reserved: niets zonder toestemming van de maker. Vraag het de maker.

Bij een combinatie als CC BY-NC-SA gelden alle letters tegelijk. Voor printen voor jezelf is het verschil klein: bijna elke gratis licentie staat het toe. Voor verkopen is het verschil alles; meer daarover in 3D-prints verkopen.

Zo herken je een goed model

Een mooie render zegt weinig; een bestand kan er prachtig uitzien en toch niet printbaar zijn. Let op deze signalen voordat je 3D-printontwerpen downloadt:

• Foto's van echte prints van andere gebruikers (op Printables heten die makes). Alleen een render en geen enkele foto is een waarschuwing.
• Opmerkingen onder het model: daar lees je of de maat klopt, of onderdelen passen en welke instellingen werkten.
• Een gesloten mesh zonder gaten of omgekeerde vlakken. Soms noemt de maker het; anders zie je het pas in je slicer of bij het uploaden.
• Aangegeven maat en printinstellingen: laagdikte, supports ja of nee, oriëntatie, resin of filament.
• Aantal downloads en likes als grof signaal: veel downloads met veel makes betekent dat het bestand in de praktijk werkt.

Twijfel je aan een bestand, loop dan de controlelijst Is je STL klaar om te printen door. Repareren kan met gratis programma's als Meshmixer of de 3D-Print Toolbox van Blender; zie STL bewerken, repareren en opdelen.

Let op de schaal

Een STL heeft zelf geen schaal: het is een vorm in eenheden. Veel 3D-modellen voor je 3D-printer zijn gemaakt met een doel, zoals miniaturen op 28 of 32 mm, of voor het bouwvolume van de printer van de maker. Bij het uploaden meten we het model en zie je de maat in millimeters; klopt die niet, dan schaal je het in de flow.

Bij Huedcast past een resinprint tot 127 × 80 × 160 mm; groter kan op aanvraag in FDM tot 250 × 250 × 250 mm, of in delen die je later verlijmt. Schalen neemt de wanddikte mee: een gebouw dat je halveert kan muren krijgen die te dun zijn om te printen. Welke schaal bij welk materiaal past lees je in welke schaal en welk materiaal voor miniaturen.

Mag ik een gedownload model laten printen?

Voor jezelf: meestal wel. Zelf printen voor eigen gebruik staat bijna elke gratis licentie toe. Of een betaalde printdienst een model met een NC-licentie voor je mag printen, staat er niet uitdrukkelijk in; volgens Creative Commons hangt het af van de situatie. Wil je zekerheid, vraag het de maker of kies een model zonder NC. Bij het uploaden op Print mijn bestand bevestig je dat je het bestand mag laten printen: het is je eigen werk, of de licentie staat dat toe.

Om te verkopen: alleen als de licentie dat uitdrukkelijk toestaat. Cults Private Use, de Standard Digital File Store License en alle NC-varianten sluiten verkoop uit; CC BY, CC BY-SA, CC BY-ND en CC0 niet, elk met eigen voorwaarden. Twijfel je, vraag het de maker.

Niet bij Huedcast: modellen van beschermde figuren, personages en merken. Dat zo'n bestand vrij te vinden is, verandert daar niets aan; de licentie bij het model komt van de uploader, niet van de rechthebbende.

Zo laat je het printen bij Huedcast

Van download tot bestelling in vijf stappen:

• Download het model als STL of 3MF. Zit het in een zip, pak die uit en kies de 3D-printbestanden die je wilt; drie per bestelling, elk tot 100 MB.
• Upload ze op Print mijn bestand. De site meet breedte, diepte en hoogte en controleert of de mesh gesloten is.
• Kies de hoogte en de tint: petrol, violet, magenta of ruw grijs om zelf te schilderen; getint en ongetint kosten hetzelfde. De prijs volgt uit de hoogte, vanaf € 23,95.
• Bevestig dat je het bestand mag laten printen en betaal via iDEAL, creditcard, Bancontact of Pay by Bank.
• Past het model niet of is de mesh open, dan gaat het naar een offerte en kijkt er iemand mee.

Wassen, supports verwijderen en naharden onder uv-licht zitten in de prijs. Wil je FDM in PLA of PETG, bijvoorbeeld voor een groot of functioneel onderdeel, vraag dan een offerte aan.

Niets gevonden? Zo kom je aan een eigen model

Soms bestaat het model dat je zoekt gewoon niet: een vaas in jouw maat, een beeldje van je eigen hond, een onderdeel dat alleen in jouw apparaat zit. Met de AI-ontwerper maak je van één tot 4 foto's of een beschrijving in enkele minuten een 3D-model; het resultaat is bijna goed, geen kopie, en geen vervanger voor een maatvast onderdeel. Moet het precies passen, dan laat je het door een modelleur maken via de ontwerpdienst: eerst een offerte, twee revisierondes inbegrepen. Bij een ontwerp vanaf nul blijft het auteursrecht bij ons: je laat het model onbeperkt bij ons printen, en het bestand kun je afkopen tegen meerprijs. Bewerken we een model dat je zelf aanlevert of met de AI-ontwerper maakte, dan blijft het van jou. Zelf leren kan ook: ontwerpen voor de 3D-printer.

Veelgestelde vragen

Zijn alle modellen op Printables gratis?

De hoofdbibliotheek wel. Daarnaast heeft Printables een Store met betaalde modellen en Clubs waarmee je een maker maandelijks steunt; daar gelden de voorwaarden van de maker, soms met een commerciële licentie als clubvoordeel. Gratis modellen filter je op licentie.

Welk formaat download ik voor Huedcast?

STL of 3MF. Een 3MF bevat soms al de schaal en een opstelling van meerdere onderdelen; een STL is alleen de vorm. G-code en printprofielen zijn gemaakt voor één specifieke printer en kun je niet uploaden.

Mag ik gratis STL-bestanden verkopen als print?

Alleen als de licentie dat toestaat: CC BY, CC BY-SA, CC BY-ND, CC0 of een commerciële licentie van de site of de maker. Bij NC-licenties, Cults Private Use en de Standard Digital File Store License niet. Beschermde figuren print Huedcast ook niet voor eigen gebruik.