3D printen voor beginners: eerst laten printen of zelf een printer kopen?

Hoe begin ik met 3D-printen?

Er zijn twee manieren. De eerste is zonder printer: je zoekt of maakt een 3D-model en laat het printen. Bij Huedcast upload je een STL of 3MF bij Print mijn bestand, de site meet het bestand en toont de prijs. Heb je nog geen bestand, dan maakt de AI-ontwerper een model uit een foto of een beschrijving: bijna goed, geen kopie.

De tweede manier is zelf een printer kopen. Dat loont als je vaker dan een paar keer per jaar iets wilt maken en graag sleutelt. Wij zeggen: laat eerst één ding printen. Dan zie je hoe een print aanvoelt en of je het leuk vindt om modellen te zoeken. Daarna koop je gericht, of je blijft laten printen.

Het startpad in zes stappen

Dit is de volgorde die het minste geld en frustratie kost.

Wat kost een printer voor beginners?

Een bruikbare filamentprinter kost nu tussen ongeveer 170 en 500 euro. Aan de onderkant zit een open printer met automatische bedleveling, zoals de Creality Ender-3 V3 SE (169 euro in de aanbieding, 239 euro daarbuiten) of de Bambu Lab A1 mini (210 euro). Een gesloten printer met luchtfilter, zoals de Creality K1C, kost rond de 349 euro; een Original Prusa MINI+ kost 509 euro. Een resinprinter voor beginners, zoals de Elegoo Mars 5 Ultra, kost rond de 279 euro, plus een wasset. Aanbiedingen wisselen vaak.

Zoek je op "beste 3D-printer voor beginners", dan vind je lijstjes die elk half jaar veranderen. Kijk liever naar twee kenmerken. Automatische bedleveling: de printer meet het bed zelf, zodat je eerste laag klopt zonder gepriegel met een papiertje. Open of gesloten: een open printer is goedkoper en print PLA prima; een gesloten kast houdt warmte en geur binnen en helpt bij PETG en ABS. De rekensom met filament, stroom en afschrijving staat in wat kost een 3D-printer.

Waarom beginners vaak met filament beginnen

Resin print fijner dan filament. Toch raden wij een beginner meestal filament aan, om wat eromheen hoort. Vloeibare hars mag niet op je huid: je werkt met handschoenen, de ruimte moet geventileerd zijn omdat de hars dampen afgeeft, en bij huidcontact was je direct met water en zeep. Zo staat het in de kennisbank van Prusa over resin, en elke fabrikant zegt hetzelfde.

Dan het wassen. Een resinprint komt nat van de plaat, gaat in isopropanol, droogt en hardt na onder uv-licht: een extra bak, extra flessen en een geur die niet iedereen in huis wil. Een filamentprint haal je van het bed, je knipt de supports weg en je bent klaar. Wil je toch detail, voor miniaturen of een beeldje, dan is laten printen in resin de kortste weg: wij printen standaard in lagen van 0,05 mm en wassen en naharden zit in de prijs. Meer in resin of filament.

Hoeveel tijd kost het leren?

Een printer met automatische bedleveling print de meegeleverde testprint vaak de eerste avond al. Reken op een paar weken voor je een model van internet zonder nadenken goed krijgt, en op enkele maanden voor je zelf eenvoudige dingen ontwerpt. Dat is onze inschatting, geen meting.

Begin met modellen die voor je zijn ontworpen. Een kalibratiekubus van 20 mm laat zien of je maten kloppen. Een simpele houder voor een telefoon of kabel is plat aan de onderkant, heeft geen overhangen en is meteen nuttig. Waar je ze vindt staat in gratis 3D-modellen downloaden. Zelf ontwerpen komt later; Tinkercad werkt in de browser en is voor beginners bedoeld.

Wat misgaat en hoe je het oplost

Bijna alle beginnersproblemen vallen in vier groepen.

• De eerste laag hecht niet. Het bed is vet of de afstand klopt niet. Maak de plaat schoon met afwasmiddel en water, laat de printer opnieuw levelen en kijk de eerste laag af: de lijnen moeten plat en aaneengesloten liggen.
• Draden, blaasjes en knapgeluiden. Je filament is vochtig. Volgens de kennisbank van Prusa geeft dat blobs, bellen, slechte laaghechting en stringing. Droog PLA ongeveer zes uur op 45 graden en bewaar rollen afgesloten met silicagel.
• Te veel tegelijk willen. Nieuw filament, een nieuwe nozzle en een moeilijk model in dezelfde week: dan weet je niet meer wat de fout veroorzaakt. Verander één ding per keer.
• Overhangen die uitzakken. Wat meer dan ongeveer 45 graden naar buiten hangt heeft support nodig. Zet supports aan, of draai het model met de grootste vlakke kant omlaag.

Is 3D-printen een dure hobby?

Nee. Een printer van 170 tot 500 euro is een eenmalige uitgave; een rol PLA van 15 tot 30 euro per kg levert tientallen kleine prints. Een houder van 30 gram kost dan ongeveer 45 tot 90 cent aan materiaal, plus een paar cent stroom. De verborgen kosten zijn tijd en mislukte prints, niet geld. De rekensom per print staat in wat kost 3D-printen, die van de aanschaf in wat kost een 3D-printer.

Laten printen is per stuk duurder maar vooraf goedkoper: je koopt niets. Bij ons kost een resinprint vanaf € 23,95, afhankelijk van de hoogte, met wassen en naharden inbegrepen. Wie drie keer per jaar iets nodig heeft, komt zo lang niet aan de prijs van een printer; wie elke week print, is met een eigen printer snel beter af.

Waar kan je gratis 3D-printen?

Op drie soorten plekken: bibliotheken met een maakplaats, fablabs en makerspaces, en scholen of buurthuizen met een techniekruimte. "Gratis" betekent daar bijna altijd: apparaat en begeleiding kosten niets, het materiaal betaal je per gram of je brengt het mee.

Bibliotheken. Steeds meer bibliotheken hebben een maakplaats met een 3D-printer, meestal gericht op kinderen en jongeren. De Bibliotheek Enschede (Maakplaats053) noemt op haar site een 3D-printer, lasersnijder en snijplotter, met open inloop en gratis workshops voor kinderen en jongeren. Kijk in de agenda van je eigen bibliotheek onder "maakplaats" of "maakcafé".

Fablabs. Een fablab uit het wereldwijde netwerk is volgens de Fab Foundation ten minste een deel van de week gratis of tegen een wederdienst open voor publiek. Vaak vraagt een lab iets terug: bij FabLab Amersfoort betaal je 50 euro contant, dat je terugkrijgt als je dezelfde dag bijdraagt met een donatie, een handleiding of een gedeeld ontwerp (volgens de eigen site). Controleer vooraf de agenda: open uren verschuiven.

Een cursus 3D-printen vind je op dezelfde plekken: korte workshops in de bibliotheek, vaak gratis voor jeugd; open inloop bij makerspaces; online cursussen van fabrikanten, zoals de Prusa Academy, en veel gratis video's.

Veelgestelde vragen

Moet ik kunnen tekenen of CAD kennen om te beginnen?

Nee. Je begint met modellen die anderen hebben gedeeld, of je laat de AI-ontwerper een model maken uit een foto of beschrijving. Zelf ontwerpen komt later; Tinkercad is daarvoor laagdrempelig genoeg.

Resin of filament als eerste printer?

Filament, tenzij je vooral miniaturen of beeldjes wilt en een geventileerde plek hebt. Resin vraagt handschoenen, ventilatie en een wasset. Wil je detail zonder dat gedoe, laat het stuk dan in resin printen.